Direnç renk kodu nasıl okunur?
Okumaya gövdenin ucuna daha yakın olan banttan başlanır. Altın ya da gümüş bant varsa her zaman sağda kalır ve toleransı gösterir; direnci bu bant sağda olacak şekilde tutun. Tolerans bandı çoğu dirençte diğer bantlardan biraz ayrık durur.
- 4 bantlı dirençte ilk iki bant rakam, üçüncüsü çarpan, dördüncüsü toleranstır. Karbon film dirençlerin çoğu bu tiptir (±%5).
- 5 bantlı dirençte ilk üç bant rakam, dördüncüsü çarpan, beşincisi toleranstır. Genellikle ±%1 hassasiyetli metal film dirençlerde kullanılır.
- 6 bantlı dirençte 5 banda ek olarak altıncı bant sıcaklık katsayısını (ppm/K) verir: direnç değerinin sıcaklıkla ne kadar değiştiğini gösterir.
Örnek 1: Sarı – mor – kırmızı – altın
Sarı 4, mor 7 → 47. Kırmızı çarpan ×100 → 4.700 Ω, yani 4,7 kΩ. Altın bant ±%5 tolerans demektir; direncin gerçek değeri 4.465 Ω ile 4.935 Ω arasındadır.
Örnek 2: Kahverengi – siyah – siyah – kırmızı – kahverengi
İlk üç bant 1-0-0 → 100. Kırmızı çarpan ×100 → 10.000 Ω, yani 10 kΩ. Kahverengi tolerans bandı ±%1 demektir.
Örnek 3: Sarı – mor – altın – altın
47 × 0,1 = 4,7 Ω. Çarpan bandı altın olduğunda değer 10 Ω'un altına iner; gümüş çarpan ×0,01'dir (sarı – mor – gümüş = 0,47 Ω).
Direnç renk kodu tablosu
| Renk | Rakam | Çarpan | Tolerans | Sıcaklık katsayısı |
|---|---|---|---|---|
| Siyah | 0 | ×1 | — | 250 ppm/K |
| Kahverengi | 1 | ×10 | ±%1 | 100 ppm/K |
| Kırmızı | 2 | ×100 | ±%2 | 50 ppm/K |
| Turuncu | 3 | ×1.000 | ±%0,05 | 15 ppm/K |
| Sarı | 4 | ×10.000 | ±%0,02 | 25 ppm/K |
| Yeşil | 5 | ×100.000 | ±%0,5 | 20 ppm/K |
| Mavi | 6 | ×1.000.000 | ±%0,25 | 10 ppm/K |
| Mor | 7 | ×10.000.000 | ±%0,1 | 5 ppm/K |
| Gri | 8 | ×100.000.000 | ±%0,01 | 1 ppm/K |
| Beyaz | 9 | ×1.000.000.000 | — | — |
| Altın | — | ×0,1 | ±%5 | — |
| Gümüş | — | ×0,01 | ±%10 | — |
| Bant yok | — | — | ±%20 | — |
Tablo IEC 60062 standardının güncel baskısına göredir. Eski tablolarda gri tolerans ±%0,05 olarak geçer; turuncu ve sarı tolerans bantları ise pratikte çok nadir görülür.
Sık yapılan okuma hataları
- Ters okumak: Altın veya gümüş bant solda kalacak şekilde okumak. Yönden emin değilseniz iki yönü de deneyin; standart seride olmayan bir değer çıkan yön büyük olasılıkla yanlıştır.
- Renkleri karıştırmak: Kahverengi–kırmızı ve kırmızı–turuncu ısınmış ya da eski dirençlerde birbirine çok benzer. Şüpheli durumda direnci devreden ayırıp multimetreyle ölçün.
- 5 bantlı direnci 4 bantlı gibi okumak: 5 bantlı dirençte ilk üç bant rakamdır; dördüncü bant çarpandır.
- Tek siyah bant: Ortasında tek siyah bant olan direnç 0 Ω köprü (jumper) direncidir.
Standart direnç değerleri (E12 serisi)
Dirençler rastgele değerlerde üretilmez. ±%10 ve ±%5 toleranslı dirençler E12 ve E24 serilerinden gelir. E12 serisinin bir dekadı şöyledir:
10 · 12 · 15 · 18 · 22 · 27 · 33 · 39 · 47 · 56 · 68 · 82
Bu değerlerin 10'un katları da seriye dahildir: 100, 120, 150 … 1 k, 1,2 k, 1,5 k … Hesapladığınız değer seride yoksa genellikle bir üst değeri seçmek güvenlidir; örneğin LED ön direncinde bir üst değer akımı biraz düşürür. LED için doğrudan hesap yapmak isterseniz LED direnç hesaplama aracını kullanın.
SMD dirençlerde renk kodu yoktur
Yüzey montaj (SMD) dirençlerde renk bandı yerine 3 veya 4 haneli bir kod basılır (ör. 103 = 10 kΩ). Bu kodlar için SMD direnç kodu hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Direnç renk kodu hangi taraftan okunur?
Uca en yakın banttan başlanır; altın veya gümüş tolerans bandı sağda kalır. Bantlar eşit aralıklıysa tolerans bandı genellikle biraz daha geniş ya da ayrık durur.
Dördüncü bant yoksa tolerans nedir?
Üç bantlı dirençlerde tolerans bandı yoktur ve tolerans ±%20 kabul edilir. Bu tip dirençler eski cihazlarda görülür.
Ölçtüğüm değer renk koduyla neden tutmuyor?
Önce toleransı hesaba katın: ±%5'lik 1 kΩ direnç 950–1.050 Ω arasında ölçülebilir. Direnci devre üzerindeyken ölçüyorsanız paralel bağlı diğer parçalar sonucu düşürür; doğru ölçüm için bir bacağını devreden ayırın.