Ohm kanunu ve güç formülleri
Bir iletkenden geçen akım, uçlarındaki gerilimle doğru, direnciyle ters orantılıdır. Güç ise gerilim ile akımın çarpımıdır. Bu iki ilişkiden aşağıdaki formüllerin hepsi türetilir:
| Bulunacak | Formüller |
|---|---|
| Gerilim (V) | V = I × R · V = P / I · V = √(P × R) |
| Akım (I) | I = V / R · I = P / V · I = √(P / R) |
| Direnç (R) | R = V / I · R = V² / P · R = P / I² |
| Güç (P) | P = V × I · P = I² × R · P = V² / R |
Birimler: gerilim volt (V), akım amper (A), direnç ohm (Ω), güç watt (W). 1 A = 1.000 mA, 1 kΩ = 1.000 Ω, 1 MΩ = 1.000.000 Ω.
Örnek hesaplar
12 V adaptörden 60 W çeken şerit LED
I = P / V = 60 / 12 = 5 A. Adaptörün en az 5 A (pay ile 6 A ve üzeri) vermesi gerekir. Şerit LED için hazır hesap: şerit LED adaptör hesaplama.
230 V'ta 2.000 W ısıtıcı
I = 2.000 / 230 ≈ 8,7 A; R = V² / P = 230² / 2.000 ≈ 26,5 Ω. Bu cihazın hattında en az 10 A'lik sigorta ve uygun kesitte kablo gerekir.
100 Ω dirençten 50 mA akım
V = I × R = 0,05 × 100 = 5 V; P = I² × R = 0,05² × 100 = 0,25 W. Direnç tam anma gücünde çalışmasın diye 1/2 W direnç seçilir.
Pratikte nerede kullanılır?
- Direnç gücü seçimi: P = I² × R ile dirençte harcanan güç bulunur; en az iki kat paylı direnç seçilir.
- Adaptör ve sigorta seçimi: I = P / V ile bir yükün çektiği akım bulunur; adaptör, sigorta ve kablo buna göre boyutlandırılır.
- Gerilim bölücü ve akım sınırlama: Bir dirençte düşen gerilim V = I × R ile hesaplanır.
Ohm kanunu her parçaya uygulanır mı?
Hayır. Ohm kanunu dirençler gibi doğrusal elemanlar için geçerlidir. LED, diyot ve transistör gibi yarı iletkenlerde akım gerilimle doğrusal değişmez: LED'in uçlarına ileri geriliminin biraz üstü uygulandığında akım çok hızlı artar. Bu yüzden LED'in ön direnci, dirençte düşen gerilim üzerinden hesaplanır: LED direnç hesaplama.
Sık sorulan sorular
Ohm kanunu formülü nedir?
V = I × R. Gerilim (volt) akım (amper) ile direncin (ohm) çarpımına eşittir. Buradan I = V / R ve R = V / I elde edilir.
mA ile hesap yaparken nelere dikkat etmeli?
Formüllerde akımı amper cinsinden kullanın: 20 mA = 0,02 A. Hesaplayıcıda birim menüsünden mA seçerseniz çeviri otomatik yapılır.
Güç ile enerji aynı şey mi?
Hayır. Güç (W) anlık tüketimdir; enerji (Wh, kWh) gücün zamanla çarpımıdır. 60 W'lık bir şerit LED 10 saatte 0,6 kWh enerji harcar.