LED direnci nasıl hesaplanır?
Direnç, besleme gerilimiyle LED'lerin toplam ileri gerilimi arasındaki farkı üzerine alır ve akımı sınırlar:
R = (Vkaynak − n × Vf) / I
Burada Vf LED'in ileri gerilimi, n seri LED sayısı, I istenen akımdır (amper cinsinden; 20 mA = 0,02 A).
Örnek: 12 V ile kırmızı LED
R = (12 − 2) / 0,02 = 500 Ω. 500 Ω standart bir değer olmadığı için bir üst E12 değeri olan 560 Ω seçilir; akım yaklaşık 17,9 mA olur. Dirençte harcanan güç yaklaşık 0,18 W'tır; ısınmaması için 1/2 W direnç kullanılır.
Örnek: 12 V ile 3 beyaz LED seri
R = (12 − 3 × 3,1) / 0,02 = 135 Ω → standart 150 Ω. Seri bağlamada aynı akım üç LED'den de geçtiği için tek direnç yeterlidir ve verim çok daha yüksektir.
Sık kullanılan değerler
20 mA standart LED akımı için hesaplanmış, bir üst standart değere yuvarlanmış dirençler:
| Devre | Hesaplanan | Kullanılacak direnç | Direnç gücü |
|---|---|---|---|
| 5 V, kırmızı LED | 150 Ω | 150 Ω | 1/8 W |
| 5 V, beyaz / mavi LED | 95 Ω | 100 Ω | 1/8 W |
| 9 V, kırmızı LED | 350 Ω | 390 Ω | 1/2 W |
| 12 V, kırmızı LED | 500 Ω | 560 Ω | 1/2 W |
| 12 V, beyaz / mavi LED | 445 Ω | 470 Ω | 1/2 W |
| 12 V, 3 beyaz LED seri | 135 Ω | 150 Ω | 1/8 W |
| 24 V, 6 beyaz LED seri | 270 Ω | 270 Ω | 1/4 W |
LED renklerine göre tipik ileri gerilim
| LED rengi | Tipik Vf |
|---|---|
| Kızılötesi (IR) | 1,2 – 1,5 V |
| Kırmızı | 1,8 – 2,2 V |
| Sarı, turuncu | 2,0 – 2,2 V |
| Sarımsı yeşil (klasik) | 2,0 – 2,4 V |
| Parlak yeşil, mavi, beyaz | 2,8 – 3,4 V |
| UV | 3,2 – 3,6 V |
Değerler üreticiye göre değişir; en doğru sonuç için LED'in veri sayfasındaki Vf ve önerilen akım değerini kullanın. Mağazamızdaki yuvarlak LED, SMD LED ve power LED ürünlerinin sayfalarında teknik değerler yer alır.
LED'ler paralel bağlanırsa ne olur?
Birden fazla LED'i tek direnç üzerinden paralel bağlamayın. Aynı model LED'lerin bile ileri gerilimleri birbirinden biraz farklıdır; akımın çoğunu en düşük Vf'li LED çeker, ısınır, Vf'si daha da düşer ve sonunda yanar. Ardından aynı akım kalan LED'lere yüklenir. Çözüm: LED'leri seri bağlayıp tek direnç kullanmak ya da her paralel kola ayrı direnç koymaktır.
Seri bağlamada LED'lerin toplam ileri gerilimi beslemeden küçük olmalı; dirence 1–2 V pay bırakmak akımı daha kararlı tutar. Hesaplayıcı, gerilim yetmediğinde en fazla kaç LED'in seri bağlanabileceğini gösterir.
Direnç gücü neden önemli?
Dirençte harcanan güç P = I² × R ile bulunur ve ısıya dönüşür. Direnç anma gücünün yarısında çalışırsa uzun ömürlü olur; bu yüzden hesaplayıcı en az iki kat paylı standart güç önerir (1/8 W, 1/4 W, 1/2 W, 1 W …). Yüksek gerilimden düşük gerilimli LED beslerken dirençte büyük güç kaybolur; bu durumda verim düşer ve sabit akımlı LED sürücü daha mantıklı hâle gelir.
Power LED ve şerit LED'ler
350 mA ve üzeri akım çeken power LED'ler direnç yerine sabit akımlı sürücüyle beslenmelidir. Şerit LED'lerde ise akım sınırlayıcı dirençler şeridin üzerinde hazırdır; doğru gerilimde ve yeterli güçte bir adaptör yeterlidir. Şerit için adaptör seçimi: şerit LED adaptör hesaplama.
Sık sorulan sorular
Direnç LED'in hangi bacağına bağlanır?
Fark etmez; direnç LED ile seri olduğu sürece anot (+) ya da katot (−) tarafına bağlanabilir. LED'in uzun bacağı anottur, gövdedeki düz kenar katot tarafını gösterir.
Direnç olmadan LED yanar mı?
Kaynağın gerilimi LED'in ileri gerilimine tam eşit değilse akım kontrolsüz artar ve LED kısa sürede bozulur. Pil gibi iç direnci yüksek kaynaklarda bir süre yanabilir, ancak bu güvenli bir kullanım değildir.
Hesaplanan değeri bulamazsam?
Bir üst standart değeri kullanın; akım biraz düşer, LED biraz daha az parlak yanar ama ömrü uzar. Bir alt değer akımı hedefin üstüne çıkarır.