Önce gerilim ve güç: adaptör seçimi
Şerit LED genellikle 12 V ya da 24 V olur (5 V USB'li setler de vardır) ve adaptörün çıkış gerilimi şeritle aynı olmak zorundadır. 12 V şeridi 24 V adaptöre bağlarsanız şerit yanar; 24 V şeridi 12 V adaptöre bağlarsanız sönük kalır ya da hiç yanmaz. Bu ürünleri hiçbir koşulda doğrudan 220 V şebekeye bağlamayın; arada mutlaka uygun bir adaptör (trafo) olmalıdır.
Adaptör gücü için önce şeridin toplam gücünü bulun: metre başına watt değeri çarpı metre. Sonra bu değeri 1,2 ile çarpın; yani yaklaşık %20 pay bırakın. Örneğin 14,4 W/m bir şeritten 5 m kullanacaksanız toplam 72 W eder, adaptör en az 72 × 1,2 = 86,4 W olmalıdır; bir üst standart değere yuvarlayıp 100 W'lık adaptör seçin. Hesabı kendiniz yapmak istemezseniz şerit LED adaptör hesaplama aracı aynı kuralı kullanır.
- Birden fazla adaptör kullanırsanız her adaptör kendi şerit grubunu beslesin; adaptör çıkışlarını birbirine paralel bağlamayın.
- Kapalı ve kuru ortamda metal kasalı (IP20) adaptör, havalandırması olan bir yere konmalıdır. Dış mekân ve nemli yerlerde IP67 adaptör ya da su geçirmez bir kutu kullanın. Adaptörün üstünü örtmeyin; ısı ömrünü kısaltır.
- Dimmer ya da kontrolcü kullanıyorsanız cihazın akım değeri şeritlerin toplam akımını karşılamalıdır.
Tek noktadan kaç metre beslenir?
Şerit uzadıkça bakır yolda gerilim düşer; sonuç, besleme noktasından uzaktaki LED'lerin daha sönük yanması ve renk kaymasıdır. Pratikte kullanılan sınırlar şöyledir:
| Gerilim | Tek noktadan en fazla | Daha uzun hatta |
|---|---|---|
| 5 V | 2 m | Her parçayı ayrı besleyin; düşük gerilimde kayıp çok hızlı artar |
| 12 V | 5 m | Daha uzun hatta her makarayı adaptöre ayrı kabloyla bağlayın |
| 24 V | 10 m | Daha uzun hatta her parçayı ayrı besleyin ya da iki uçtan besleyin |
Makaraları uç uca eklemek yerine her makarayı adaptörden kendi kablosuyla besleyin (paralel ya da yıldız bağlantı); bir diğer yol şeridi iki uçtan beslemektir. Akım yüksekse ya da mesafe uzunsa daha kalın kablo kullanın ve adaptörle şerit arasındaki kabloyu mümkün olduğunca kısa tutun.
Şerit LED nasıl kesilir?
- Enerjiyi kesin; adaptör prizde takılı olmasın.
- Şerit üzerindeki makas ya da çizgi işaretini bulun. İşaretin hemen yanındaki bakır pedler kesim noktasıdır. Genellikle 12 V şeritlerde her 3 LED'de, 24 V şeritlerde her 6 LED'de bir bulunur; ama şeritteki işarete uyun.
- Keskin bir makasla pedlerin tam ortasından, dik olarak kesin.
- Kesilen iki parçanın pedlerini kontrol edin; bakırda ezilme ya da kısa devre olmasın.
İşaret dışından kesilirse o bölümdeki LED grubunun bağlantısı bozulur ve parça yanmaz. Bu yüzden ölçüyü, işaretlerin bulunduğu aralıklara göre planlayın.
Kablo bağlantısı ve polarite
Pedlerin üzerinde polarite yazılıdır: + ve − (ya da +12V / +24V). Artıyı adaptörün V+ ucuna, eksiyi V− ucuna bağlayın. RGB şeritlerde ortak artı ucu ve R, G, B pedleri olmak üzere dört uç vardır; RGBW şeritte beş uç bulunur. Polarite ters bağlanırsa şerit yanmaz; bağlantıyı düzeltin. Adreslenebilir ("magic", piksel) RGB şeritler yalnızca kendi çipine uygun bir kontrolcüyle çalışır; LED kontrolcüler arasında şeridin tipine uygun olanı seçin.
Şeride ek yapma
Lehimle ek
- Her iki pedi ve kabloları kısaca kalaylayın; pedi uzun süre ısıtmayın, bakır kalkar.
- Kabloyu pede lehimleyin, artıyı artıya, eksiyi eksiye getirin.
- Makaronu önceden takmayı unutmayın; lehim sonrası ısıtıp daraltarak bağlantıyı yalıtın.
Lehimsiz konnektörle ek
Klipsli konnektörler lehim gerektirmez, ama şeridin genişliğine (örneğin 8 mm ya da 10 mm) ve pin sayısına (tek renk, RGB, RGBW) uygun olmalıdır. Şeridi konnektöre pedler temas edecek şekilde yerleştirin ve kapağı kapatın. Zayıf temas titreme ve kararsızlık yapar.
Silikon kaplı (IP65) şeritlerde pedlerin üzerindeki kaplamayı dikkatle sıyırın ya da kaplamalı şerit için üretilmiş konnektör kullanın. İşlem sonrasında uçları kapak ve nötr silikonla yeniden kapatın.
Montaj ve koruma sınıfı
- Yüzeyi izopropil alkolle temizleyip kurulayın, yapışkan bandı sıkıca bastırın. Toz ve yağ bandı tutmaz.
- Yüksek güçlü şeritler metal (alüminyum) yüzeyde ya da profilde daha serin çalışır; ısı LED ömrünü doğrudan etkiler.
- LED ya da pedlerin üzerinden keskin kıvrım yapmayın; köşelerde eğrilik verin.
- IP20 yalnızca kuru iç mekân içindir; silikon kaplı IP65 sıçramaya dayanır; IP67 ve IP68 dış mekân ve ıslak ortam için tüp ya da tam dolgulu yapıdadır.
İlk çalıştırma ve kontrol
- Nihai montajdan önce kısa bir parçayı bağlayıp polarite ve parlaklığı deneyin.
- Adaptör çıkış gerilimini multimetreyle ölçün; şeritle uyumlu olmalıdır.
- Tüm hattı bağlayın; ucun parlaklığını başlangıçla karşılaştırın.
- 15–30 dakika sonra adaptör ve şeridin ısınmasını elinizle kontrol edin.
12 V ve 24 V, tek renk, RGB ve adreslenebilir şerit seçenekleri için şerit LED, uygun besleme için güç adaptörleri kategorisine bakabilirsiniz. Miktarlı ihtiyaçlarda teklif isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şerit LED nasıl kesilir?
Şerit yalnızca üzerinde makas ya da çizgi işareti bulunan bakır pedlerin üzerinden kesilir. 12 V şeritlerde genellikle her 3 LED'de, 24 V şeritlerde her 6 LED'de bir işaret bulunur; ancak asıl ölçü şeritteki işarettir. İşaret dışından kesilen parça yanmaz.
Şerit LED'e ek nasıl yapılır?
İki şekilde yapılır: pedlere lehim ve kablo ile ya da şerit genişliğine ve pin sayısına uygun lehimsiz klipsli konnektörle. Lehimde pedi kısa sürede kalaylayıp ısıtmadan çalışın ve bağlantıyı daralan makaronla yalıtın. Artı ve eksi uçların aynı yönde birleştiğini kontrol edin.
Kaç metre şerit LED tek adaptöre bağlanır?
Toplam güç adaptör gücünü belirler: şeridin toplam watt değerini 1,2 ile çarpın ve bir üst standart güçteki adaptörü seçin (ör. 86,4 W için 100 W). Bunun yanında tek noktadan beslenecek şerit boyu 12 V'ta yaklaşık 5 m, 24 V'ta yaklaşık 10 m ile sınırlıdır; daha uzun hatta her parça adaptöre ayrı kabloyla bağlanır.
12 V şerit LED 24 V adaptöre bağlanırsa ne olur?
Şerit gerekenin iki katı gerilim alır, LED'ler aşırı akım çeker ve kısa sürede yanar. Tersi durumda, yani 24 V şeridi 12 V adaptöre bağlarsanız şerit çok sönük yanar ya da hiç yanmaz. Şerit ve adaptörün gerilimi her zaman aynı olmalıdır.
Şerit LED'in ucu soluk yanıyor, neden?
Çoğunlukla gerilim düşümüdür: şerit besleme noktasından uzaklaştıkça gerilim azalır, uçtaki LED'ler soluklaşır ve renk kayar. Şeridi tek noktadan beslenecek en uzun boyla sınırlayın, uzun hatları parça parça besleyin ya da iki uçtan besleyin. Adaptör gücünün yetersiz olması da aynı belirtiyi verebilir.