BOM listesi nedir, teklifte ne işe yarar?
BOM, bill of materials ifadesinin kısaltmasıdır. Devre kartı ya da ürün başına hangi direnç, kondansatör, diyot, MOSFET, entegre ve konnektörün kullanıldığını gösterir. Üretim yapan firmalarda mühendislik tarafından çıkarılır; satın alma ise aynı listeyi tedarikçiden teklif almak için kullanır. Listenin ne kadar net olduğu, teklifin ne kadar hızlı ve doğru döneceğini belirler.
Teklif için hangi sütunlar gerekir?
Tedarikçinin bir parçayı doğru tanıyabilmesi için gereken bilgiler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. En önemli sütun tam parça kodudur; geri kalanı bu kodu doğrulamaya ve tedarik koşullarını belirlemeye yarar.
| Sütun | Ne yazılır? | Durum |
|---|---|---|
| Parça kodu (MPN) | Üreticinin tam parça kodu, tüm son ekleriyle | Zorunlu |
| Üretici | Marka ya da üretici adı; fark etmiyorsa bunu belirtin | Önerilir |
| Adet | Satır başına toplam adet (kart başına değil) | Zorunlu |
| Kılıf | DO-41, TO-220, SOIC-8, 0805 gibi kılıf bilgisi | Önerilir |
| Değer / açıklama | Kısa tanım: 1 A doğrultucu diyot, 10 kΩ direnç gibi | Önerilir |
| Referans | Kart üzerindeki konum: R1–R10, D3 gibi | İsteğe bağlı |
| Muadil tercihi | Yalnız bu kod / önce sorun / uygun muadil değerlendirilebilir | Önerilir |
| Paketleme tercihi | Makara, tüp, tepsi, kesik bant ya da fark etmez | İsteğe bağlı |
Hedef teslim tarihi ve teslim edilecek il her satıra yazılmak zorunda değildir; talep metninde bir kez belirtmeniz yeterlidir.
Tam parça kodu (MPN) neden önemli?
Parça kodunun sonundaki harfler çoğu zaman ürünün özelliğini değiştirir. Örneğin IRFZ44N ile IRFZ44NPBF aynı aileden iki farklı kod olarak yazılır; PbF eki üreticinin kurşunsuz (RoHS uyumlu) sürümü için kullandığı adlandırmadır. Benzer şekilde TR ya da T&R gibi ekler makara (tape & reel) paketlemeyi, diğer ekler sıcaklık sınıfını gösterebilir. Son ekler paketlemeyi, kurşunsuz sürümü veya sıcaklık sınıfını gösterebilir; anlamı üreticinin sipariş bilgisi (ordering information) tablosundadır. Bu yüzden kodu kısaltmadan, kart şemanızdaki ya da üretici veri sayfasındaki hâliyle yazın.
Adet nasıl yazılır?
- Her satırda toplam adedi yazın. Kart başına adet yazıyorsanız kart sayısını talep metninde açıkça belirtin.
- SMD makinesiyle montajda genellikle küçük bir yedek (fire payı) eklenir. Oranı montajı yapan firmaya sorun; adede katıp katmadığınızı belirtin.
- Aynı parça kodu birden fazla satırda geçiyorsa (örneğin farklı referanslarda kullanılıyorsa) adetleri tek satırda toplayın, referansları aynı hücreye yazın.
Muadil tercihini belirtin
Parçanın bulunamaması durumunda ne yapılacağını liste için ya da satır bazında yazın. Üç seçenek yeterlidir: yalnız yazılan kod kabul edilir; muadil önerilmeden önce sorulur; ya da uygun bir muadil değerlendirilebilir. Muadil kabul ediyorsanız kritik değerleri (gerilim, akım, kılıf) açıklama sütununa eklemeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Örnek BOM tablosu
Aşağıdaki örnek, üretim ölçeğinde bir talebin nasıl görünebileceğini gösterir. Adetler yalnızca örnektir.
| Parça kodu | Adet | Kılıf | Açıklama | Muadil tercihi |
|---|---|---|---|---|
| 1N4007 | 10.000 | DO-41 | 1 A doğrultucu diyot | Yalnız bu kod |
| IRFZ44N | 2.000 | TO-220 | N kanal MOSFET | Önce sorun |
| KBPC5010 | 500 | KBPC | Köprü diyot | Yalnız bu kod |
| PC817 | 50.000 | DIP-4 | Optokuplör | Uygun muadil değerlendirilebilir |
Kendi listenizi hazırlarken örnek BOM şablonunu (CSV) indirip sütunları doldurabilirsiniz. Bu tabloda geçen 1N4007, IRFZ44N ve KBPC5010 ürün sayfalarına doğrudan gidebilirsiniz.
Listeyi FOTON'a nasıl gönderirsiniz?
- Excel, CSV, TXT ya da PDF dosyasını (5 MB'a kadar) teklif formu üzerinden yükleyin.
- Kısa listelerde "1N4007 200" gibi satırları (parça kodu ve adet) teklif listesine yapıştırın.
- İsterseniz listeyi WhatsApp üzerinden de iletebilirsiniz.
FOTON yalnızca toptan satış yapar; minimum sipariş tutarı 100 USD'dir. Uygun ürünlerde 10.000, 50.000 ve 100.000 adetlik talepler karşılanabilir. Stoktan ya da sipariş üzerine tedarik, fiyat ve teslim süresi ürün bazında teklifte netleşir. Siparişler Türkiye'nin her iline kargoyla gönderilir.
Sık yapılan hatalar
- Parça kodunun son eklerini yazmamak ya da kodu kısaltmak.
- Aynı parça kodunu birden fazla satırda tekrarlamak.
- Tek hücreye birden fazla farklı parça yazmak ya da hücre birleştirmek.
- Adedin kart başına mı toplam mı olduğunu belirtmemek.
- Notları yalnızca renkle göstermek; renk dosya dönüşümlerinde kaybolur.
- Kılıf bilgisini atlamak; aynı kodun farklı kılıflı sürümleri olabilir.
- Muadil tercihini yazmamak ve sonradan soru-cevap turunu uzatmak.
Hazırladığınız listeyi teklif sayfasından iletebilir, tedarik kapsamını elektronik komponent toptan sayfasında görebilir; ürünlere ise yarı iletkenler ve pasif komponentler kategorilerinden ulaşabilirsiniz. Paketleme tercihinizi belirlemek için MOQ, MPQ ve paketleme rehberine de göz atın.
Sık sorulan sorular
BOM listesi nedir?
BOM (bill of materials), bir ürünü ya da devre kartını oluşturan tüm malzemelerin parça kodu, adet ve kılıf gibi bilgilerle yazıldığı listedir. Türkçede malzeme listesi denir. Tedarikçiden teklif alırken bu liste hangi parçadan kaç adet gerektiğini net biçimde anlatır.
BOM nasıl hazırlanır?
Her parçayı ayrı bir satıra yazın; tam parça kodunu (MPN), üreticiyi, toplam adedi, kılıfı ve kısa açıklamayı ekleyin. Aynı parçayı birden fazla satırda tekrarlamayın, adetleri birleştirin. Muadil kabul edip etmediğinizi de belirtin.
BOM listesi hangi formatta gönderilir?
Excel, CSV, TXT ya da PDF olarak hazırlayabilirsiniz. Makine tarafından okunması en kolay olan Excel ve CSV'dir. FOTON'a teklif formundan 5 MB'a kadar dosya yükleyebilir, kısa listeleri doğrudan teklif listesine yapıştırabilir ya da WhatsApp ile gönderebilirsiniz.
BOM'da parça kodunun tamamını yazmak neden önemli?
Parça kodundaki son ekler paketlemeyi, kurşunsuz sürümü ya da sıcaklık sınıfını gösterebilir. Eksik yazılan kod farklı bir ürünü ifade edebilir ve teklif yanlış çıkabilir. Eklerin anlamı üreticinin sipariş bilgisi tablosunda yer alır.
BOM'da fire payı eklenmeli mi?
SMD makinesiyle üretimde bir miktar yedek adet genellikle eklenir. Oranı sabit bir kural olarak vermek doğru olmaz; montajı yapan firmaya sormanız gerekir. Fire payını adet sütununa katıp katmadığınızı teklif talebinde yazmanız karışıklığı önler.